به گزارش دانشگاه نیوز، به نقل از خبرگزاری فرهیختگان، نخستین جلسه شورای هماهنگی مراجع دیپلماسی علمی کشور در دوره جدید فعالیت این شورا، با میزبانی مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد. در این نشست، مسئولان دستگاه‌های مرتبط بر ضرورت هماهنگی میان نهادهای مسئول، رسیدگی هدفمند به چالش‌های همکاری‌های علمی بین‌المللی و تدوین برنامه‌ای اجرایی برای فعالیت شورا تأکید کردند.
این جلسه با حضور نمایندگان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سازمان بازرسی کل کشور، وزارت امور خارجه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، جامعه المصطفی، بنیاد سعدی، جهاد دانشگاهی و دیگر نهادهای مرتبط با همکاری‌های علمی بین‌المللی برگزار شد.
تأکید وزارت علوم بر هماهنگی در دیپلماسی علمی
احسان قبول، رئیس مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در این نشست با اشاره به پیشینه شکل‌گیری شورا، بر وجود چالش‌هایی در برخی حوزه‌های همکاری علمی بین‌المللی تأکید کرد. به گفته او، حل این مسائل به هماهنگی و هم‌افزایی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
در این نشست، ضرورت ایجاد مرجعی واحد برای هماهنگی همکاری‌های علمی بین‌المللی و رسیدگی هدفمند و موردی به چالش‌های موجود نیز مورد تأکید قرار گرفت.
قبول همچنین اعلام کرد مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در حوزه‌هایی مانند اعزام‌ها، قراردادها و ارتباط با ایرانیان خارج از کشور، در حال طراحی و ایجاد سامانه‌های برخط است.
به گفته رئیس این مرکز، این سامانه‌ها قرار است با ساماندهی فرایندها و تسهیل دسترسی به اطلاعات، زمینه همکاری منسجم‌تر در این حوزه‌ها را فراهم کنند.
نقش اسناد بالادستی در هماهنگی همکاری‌های علمی
علیرضا برادران، سربازرس آموزشی سازمان بازرسی کل کشور، در بخش دیگری از نشست به چارچوب‌های قانونی و نهادی مرتبط با دیپلماسی علمی پرداخت.
او به اسنادی از جمله قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و نقشه جامع علمی کشور اشاره کرد. محور این بخش از بحث‌ها، بررسی ظرفیت اسناد بالادستی برای پشتیبانی از هماهنگی میان نهادهای مسئول و ایجاد سازوکاری روشن‌تر در مدیریت همکاری‌های علمی بین‌المللی بود.
هشدار درباره پیامدهای ناهماهنگی میان دستگاه‌ها
سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، با اشاره به پیامدهای ناهماهنگی میان نهادهای مسئول گفت نبود هماهنگی در برخی همکاری‌های بین‌المللی می‌تواند به بروز مشکلات و نارضایتی شرکای علمی خارجی منجر شود.
این موضوع، ضرورت هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های متولی همکاری‌های علمی بین‌المللی را برجسته می‌کند؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که چند نهاد مسئولیت‌های مرتبط و مکمل بر عهده دارند.
ضرورت تدوین برنامه عملیاتی برای شورا
محمدحسین آیتی، دستیار ویژه وزیر بهداشت و مدیرکل همکاری‌های بین‌الملل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بر ضرورت تدوین برنامه‌ای راهبردی و در عین حال عملیاتی برای شورا تأکید کرد.
به گفته آیتی، این سازوکار باید بتواند به مسائل مشخص، از جمله موضوع دانشجویان بین‌المللی، رسیدگی کند و نتایج فعالیت‌های خود را در قالب اقدام‌های اجرایی نشان دهد.
سعید سمنانیان، مشاور وزیر علوم در امور برنامه‌ریزی، نیز بر ضرورت ورود موردی و متمرکز شورا به موضوعات مشخص تأکید کرد. او همکاری‌های علمی با کشورهای مختلف و تعامل با ترتیبات بین‌المللی همچون بریکس را از جمله زمینه‌های قابل بررسی در فعالیت‌های شورا دانست.
دانشجویان بین‌المللی در کانون توجه شورا
حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، بر نقش شورا به‌عنوان بستری برای هم‌اندیشی و هماهنگی در زمینه همکاری‌های علمی بین‌المللی تأکید کرد.
همچنین نماینده سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ساماندهی وضعیت دانشجویان بین‌المللی را از موضوعاتی دانست که به توجه و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
موضوع دانشجویان بین‌المللی، در کنار اعزام استادان و پژوهشگران، تنظیم قراردادهای بین‌المللی و گسترش ارتباط با ایرانیان خارج از کشور، از جمله حوزه‌هایی است که هماهنگی میان نهادهای مرتبط می‌تواند در پیشبرد آن نقش داشته باشد.
جلسات شورا هر دو ماه یک‌بار برگزار می‌شود
در پایان این نشست، حاضران بر ضرورت هماهنگی و هم‌افزایی نهادی تأکید کردند و توافق شد جلسات شورای هماهنگی مراجع دیپلماسی علمی کشور هر دو ماه یک‌بار برگزار شود.
ازسرگیری فعالیت شورا با هدف تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و رسیدگی متمرکزتر به مسائل همکاری‌های علمی بین‌المللی انجام شده است. با این حال، تدوین برنامه عملیاتی و تبدیل تصمیم‌ها به اقدام‌های اجرایی، از موضوعاتی است که در این نشست بر اهمیت آن تأکید شد.
شورای دیپلماسی علمی از چه زمانی شکل گرفت؟
شورای هماهنگی تعاملات علمی بین‌المللی در سال ۱۳۹۴ با هدف ایجاد هم‌افزایی میان نهادهای فعال در حوزه همکاری‌های علمی بین‌المللی شکل گرفت و جلساتی نیز برگزار کرد؛ اما فعالیت آن برای مدتی متوقف ماند.
بازگشت شورا به دستور کار، در شرایطی صورت گرفته است که گسترش همکاری‌های علمی و فناورانه با جهان، از اعزام استادان و پژوهشگران و تنظیم قراردادهای بین‌المللی تا ساماندهی ارتباط با ایرانیان خارج از کشور و جذب دانشجویان بین‌المللی، به هماهنگی نزدیک‌تر میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
در این چارچوب، ازسرگیری جلسات شورا می‌تواند زمینه‌ای برای هم‌اندیشی نهادهای مرتبط و پیگیری متمرکزتر مسائل دیپلماسی علمی فراهم کند.
