منصوره جوزای، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه فردوسی مشهد و برگزیده بنیاد ملی نخبگان، می‌گوید با وجود دریافت ردیف استخدامی در طرح «جهت» و پیگیری‌های قانونی، از سال ۱۴۰۲ تاکنون حکم استخدامی هیئت علمی او صادر نشده است. او همچنین از موانع جذب، اختلاف بر سر نتیجه فراخوان و بی‌توجهی به سوابق پژوهشی خود انتقاد کرده است.
- بلاتکلیفی در جذب هیئت علمی با وجود پذیرش در طرح «جهت»
- پیگیری دوساله در وزارت علوم و تغییر نتیجه فراخوان
- چهار ثبت اختراع و دو محصول دانش‌بنیان در کارنامه پژوهشی
- طراحی سامانه تصفیه هوا با استفاده از فناوری نانومغناطیس
- چرا با وجود فرصت مهاجرت، در ایران مانده است؟
- انتقاد از نگاه برخی دانشگاه‌ها به نخبگان مستقل
- حکم استخدامی همچنان صادر نشده است
به گزارش دانشگاه نیوز به نقل از خبرنگار مهر، منصوره جوزای، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه فردوسی مشهد، دانش‌آموخته رشته کشاورزی، مخترع و برگزیده بنیاد ملی نخبگان، از سه سال پیگیری برای استخدام به‌عنوان عضو هیئت علمی خبر داده است؛ پرونده‌ای که به گفته او، با وجود دریافت ردیف استخدامی طرح «جهت» و صدور آرای قانونی از مراجع مرتبط، همچنان به صدور حکم استخدامی منتهی نشده است.
این پژوهشگر در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر، از موانعی سخن گفته که به اعتقاد او، در مسیر جذبش به هیئت علمی قرار گرفته‌اند. او همچنین مدعی است که برخی دانشگاه‌ها به‌جای توجه به سوابق علمی و پژوهشی داوطلبان، معیارهای دیگری را در اولویت قرار می‌دهند.
جوزای در کنار تشریح روند پیگیری پرونده استخدامی خود، از دستاوردهای پژوهشی و فناورانه‌اش در حوزه کشاورزی، تولید کودهای زیستی و طراحی سامانه‌های تصفیه هوا نیز سخن گفته است.
بلاتکلیفی در جذب هیئت علمی با وجود پذیرش در طرح «جهت»
منصوره جوزای درباره سوابق خود در بنیاد ملی نخبگان گفت که در دوره‌های مختلف از جوایز و تسهیلات این بنیاد بهره‌مند شده و در طرح‌هایی مانند شهید بابایی، شهید چمران، دانا و «جهت» پذیرفته شده است.
طرح «جهت» با هدف جذب نخبگان در هیئت علمی دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی اجرا می‌شود. به گفته جوزای، او با وجود دریافت ردیف استخدامی از این مسیر، در فرایند جذب دانشگاهی با مشکلاتی مواجه شده است.
این پژوهشگر توضیح داد که پس از دریافت ردیف استخدامی، به دانشگاهی مراجعه کرد که فراخوان جذب هیئت علمی منتشر کرده بود؛ اما به گفته او، مسئولان دانشگاه اعلام کردند: «ما استاد نخبه نمی‌خواهیم، بلکه استادی می‌خواهیم که از مسیر معمول وزارتخانه معرفی شود».
جوزای مدعی شد که با وجود برخورداری از سوابقی مانند دریافت تندیس طلایی رشته باغبانی، کسب رتبه نخست در آزمون‌ها، ثبت چندین اختراع، کارآفرینی و انتخاب به‌عنوان بانوی نمونه کشور از سوی ریاست‌جمهوری در سال‌های گذشته، این دستاوردها در ارزیابی پرونده او تأثیر مورد انتظار را نداشته‌اند.
او در ادامه گفت که فرد دیگری را که به گفته وی، خواهر یکی از استادان همان دانشگاه بود و با دو مقاله علمی‌پژوهشی فارسی و معدل پایین‌تر در فراخوان شرکت کرده بود، به‌عنوان نفر اول معرفی کردند؛ در حالی که نام او در رتبه پنجم قرار گرفت.
این پژوهشگر پس از مشاهده نتیجه، موضوع را از طریق وزارت علوم و بنیاد ملی نخبگان پیگیری کرد. به گفته جوزای، در آن مقطع، دکتر خدایگان نیز با دانشگاه مقصد تماس گرفت و بر ضرورت حمایت از نخبگان تأکید کرد.
او نقل کرد که مسئولان دانشگاه در پاسخ گفته بودند: «ما نیروی بومی ضعیف خودمان را به یک نخبه از دانشگاه دیگر ترجیح می‌دهیم».
پیگیری دوساله در وزارت علوم و تغییر نتیجه فراخوان
جوزای با اشاره به روند رسیدگی به پرونده خود گفت که موضوع به هیئت داوری وزارت علوم ارجاع شد و او حدود دو سال برای پیگیری آن وقت صرف کرد.
به گفته این پژوهشگر، او تقریباً هر دو هفته یک‌بار برای پیگیری پرونده به تهران و ساختمان وزارت علوم مراجعه می‌کرد. او این روند را فرساینده دانست و گفت که رفت‌وآمدهای مکرر، زمان و تمرکز لازم برای فعالیت‌های پژوهشی را از او گرفته است.
جوزای افزود که پس از بررسی‌های وزارت علوم و داوری یک دانشگاه ثالث، نتیجه پرونده تغییر کرد و او با اختلاف ۳۳ امتیاز نسبت به رقیب، به‌عنوان نفر اول فراخوان جذب معرفی شد.
او ترجیح داد نام دانشگاه مورد اشاره را اعلام نکند تا به گفته خودش، حساسیت بیشتری ایجاد نشود.
این پژوهشگر در ادامه مدعی شد که مسئولان دانشگاه پس از اعلام نتیجه جدید، از وجود ظرفیت جذب دو نفر خبر دادند؛ در حالی که سه سال قبل گفته بودند تنها یک نفر را جذب می‌کنند.
به گفته جوزای، دانشگاه بدون هماهنگی و جلب رضایت او، ردیف استخدامی طرح «جهت» را برای وی فعال کرد و ردیف معمول وزارتخانه را به داوطلب دیگری اختصاص داد تا امکان جذب هر دو نفر فراهم شود.
او این اقدام را استفاده از ظرفیت جذب نخبگان برای پیشبرد اهداف درون‌سازمانی دانشگاه توصیف کرد.
چهار ثبت اختراع و دو محصول دانش‌بنیان در کارنامه پژوهشی
جوزای درباره سوابق تحصیلی خود گفت که دوره کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شاهرود، کارشناسی ارشد را در دانشگاه فردوسی مشهد و دکتری تخصصی را در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان گذرانده است. او دوره پسادکتری خود را نیز در دانشگاه فردوسی مشهد سپری کرده است.
به گفته این پژوهشگر، فعالیت‌های او در دوره دکتری به ثبت سه اختراع منجر شده و در دوره پسادکتری نیز یک اختراع دیگر و دو محصول دانش‌بنیان به دست آمده است.
جوزای توضیح داد که در سال‌هایی که با موانع استخدامی مواجه بود، فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه خود را ادامه داد و یک هسته فناور در مرکز رشد راه‌اندازی کرد. به گفته او، محصولات این مجموعه اکنون وارد بازار شده‌اند.
او از ثبت یک برند اختصاصی در زمینه کودهای بیولوژیک خبر داد و گفت که این مجموعه دو نوع کود ارگانیک محرک رشد، به شکل مایع و جامد، تولید کرده است؛ محصولاتی که به گفته وی، تأیید مراکز دانشگاهی را نیز دریافت کرده‌اند.
تمرکز این فعالیت‌ها بر محصولات راهبردی استان خراسان، از جمله زعفران، پسته و انگور، بوده است.
جوزای همچنین گفت که در حوزه زعفران، نتایج پژوهش‌هایش به دریافت تأییدیه کنترل کیفی آزمایشگاهی منجر شده است. به گفته او، میزان کروسین زعفران در این فرایند از عدد ۲۲۰ به ۲۹۰ افزایش یافته و دانشکده داروسازی در حال بررسی نتایج مربوط به کاربردهای دارویی و درمان سرطان است.
او در این بخش از گفت‌وگو، از حمایت‌های پارک علم و فناوری خراسان و بنیاد ملی نخبگان نیز قدردانی کرد.
طراحی سامانه تصفیه هوا با استفاده از فناوری نانومغناطیس
یکی دیگر از محورهای فعالیت پژوهشی جوزای، طراحی سامانه‌های تصفیه هوا با استفاده از سازه‌های سبز عمودی است.
او گفت که از سال ۱۳۹۶ به‌صورت تخصصی روی دیوارهای سبز پایدار کار کرده و این فناوری را در کشور به ثبت رسانده است.
به گفته جوزای، یکی از پروژه‌های دوره دکتری او نیز به طراحی سامانه بازچرخانی آب در بیمارستان‌ها با استفاده از گیاهان نِرس و سویه‌های زیستی مربوط بوده که به ثبت اختراع رسیده است.
این پژوهشگر توضیح داد که در دوره پسادکتری، با توسعه سازه‌های سبز، سامانه‌ای برای تصفیه هوا و جذب ذرات معلق PM10 و PM2.5 طراحی کرده است. این ذرات از آلاینده‌های مهم هوا به شمار می‌روند و افزایش آن‌ها می‌تواند سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
او گفت که این سامانه از فناوری نانومغناطیس استفاده می‌کند و در کمتر از یک سال، علاوه بر ثبت اختراع، زمینه انتشار دو مقاله بین‌المللی در سطح Q1 را فراهم کرده است.
جوزای این پروژه را یکی از دستاوردهای کاربردی دوره پسادکتری خود دانست و تأکید کرد که ادامه فعالیت‌های پژوهشی می‌تواند به توسعه راهکارهای فناورانه برای مقابله با مشکلات کشور کمک کند.
چرا با وجود فرصت مهاجرت، در ایران مانده است؟
جوزای در پاسخ به پرسشی درباره امکان مهاجرت با توجه به سوابق علمی و پژوهشی خود گفت که چنین فرصتی برایش وجود داشته، اما علاقه‌ای به مهاجرت ندارد.
او توضیح داد که هفت سال است در دانشگاه‌های استان خراسان، از جمله دانشگاه تربت حیدریه، به‌صورت حق‌التدریس تدریس می‌کند و همواره دانشجویان را به مواجهه با مشکلات و ایستادگی در برابر سختی‌ها تشویق کرده است.
این پژوهشگر گفت که بخشی از محصولات فناورانه‌اش در همان سال‌هایی شکل گرفته‌اند که با مشکلات جذب هیئت علمی روبه‌رو بوده است. به اعتقاد او، اگر دوره پسادکتری و حمایت‌های اولیه بنیاد ملی نخبگان وجود نداشت، ممکن بود برخی از این دستاوردها، از جمله سامانه تصفیه هوا، شکل نگیرند.
او برای توضیح نگاه خود به ماندن در کشور، از درختان ریشه‌دار مثال زد و گفت: «ما نیز باید درختانی با ریشه‌های عمیق در خاک وطن باشیم و دست در دست هم مشکلات را در داخل کشور برطرف کنیم».
جوزای همچنین درباره تسهیلات مسکن نخبگان گفت که درخواست خود را به بنیاد ملی نخبگان ارائه کرده و موافقت اولیه را دریافت کرده است؛ با این حال، فرایند دریافت نهایی تسهیلات و انعقاد قرارداد هنوز تکمیل نشده و پیگیری‌ها ادامه دارد.
انتقاد از نگاه برخی دانشگاه‌ها به نخبگان مستقل
جوزای در بخش دیگری از این گفت‌وگو، به انتقاد از نگاه برخی گروه‌های آموزشی به پژوهشگران دارای سوابق علمی گسترده پرداخت.
او معتقد است نخبگان به دلیل روحیه پژوهشگری، جست‌وجوگری و نقد، ممکن است در برخی ساختارهای سنتی دانشگاهی با مقاومت روبه‌رو شوند. به گفته او، همین مسئله گاهی باعث می‌شود دستاوردهای علمی به‌جای آنکه امتیازی برای جذب باشند، حساسیت‌هایی ایجاد کنند.
این پژوهشگر گفت که از رساله دکتری خود تاکنون ۲۴ خروجی علمی، شامل مقاله، ثبت اختراع و محصول فناورانه، به دست آورده است.
او با اشاره به تجربه‌های خود در مصاحبه‌های جذب گفت که حتی به او توصیه شده است: «اگر جایی برای مصاحبه رفتی، نصف رزومه‌ات را پنهان کن!»
جوزای افزود که برخی دانشگاه‌ها موفقیت پژوهشی را عمدتاً با تعداد محدودی از مقالات مقایسه می‌کنند و درباره حجم دستاوردهای یک پژوهشگر پرسش‌هایی مطرح می‌کنند؛ در حالی که به گفته او، پژوهش بخش جدایی‌ناپذیر زندگی‌اش است، نه صرفاً یک وظیفه شغلی.
او از دولت خواست برای جلوگیری از تحقیر و بی‌احترامی به نخبگان در فرایندهای جذب هیئت علمی اقدام کند. جوزای همچنین تأکید کرد که به‌جای صرف زمان طولانی برای پیگیری‌های اداری، می‌توان از ظرفیت پژوهشگران در همکاری با استانداری‌ها و حل مشکلات صنعتی و اجرایی استان‌ها استفاده کرد.
این پژوهشگر در ادامه گفت که بنیاد ملی نخبگان حدود ۹۰ درصد هزینه‌های آزمایشگاهی رساله دکتری و طرح‌های پژوهشی او را تأمین کرده و در طرح شهید بابایی نیز از فعالیت‌هایش حمایت کرده است.
با این حال، او معتقد است که دستاوردهای پژوهشی گسترده هنوز در برخی بخش‌های جامعه دانشگاهی به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرند.
جوزای گفت که در شرایط فعلی، حتی ناچار شده است بخشی از مقالات سطح Q1 و فعالیت‌های پژوهشی جدید خود را مطرح نکند تا به گفته او، حساسیت‌های بازدارنده بیشتری ایجاد نشود.
حکم استخدامی همچنان صادر نشده است
جوزای در پایان گفت‌وگو، آخرین وضعیت پرونده استخدامی خود را تشریح کرد و گفت که ردیف استخدامی مصوب طرح «جهت» را در اختیار دارد و از آرای مثبت وزارت علوم، ابلاغیه‌های مربوط به مواد ۱۵ و ۲۱ و رأی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز برخوردار است.
به گفته او، با وجود این پیگیری‌ها و مصوبات، گروه آموزشی دانشگاه همچنان با پذیرش پرونده مخالفت می‌کند و بر جذب فرد موردنظر خود تأکید دارد.
جوزای افزود که مدیریت دانشگاه در حال پیگیری موضوع است، اما از سال ۱۴۰۲ تاکنون حکم استخدامی او صادر نشده و وضعیت استخدامی‌اش همچنان بلاتکلیف مانده است.
او ابراز امیدواری کرد که مسئولان وزارت علوم و دولت برای حل این پرونده و پایان‌دادن به روند فرساینده پیگیری‌های اداری اقدام کنند.
